CSRD i raportowanie ESG w 2026 roku – kogo dotyczy obowiązek i jak się przygotować

Kogo obejmuje obowiązek raportowania w 2026 roku

Harmonogram CSRD był wielokrotnie zmieniany, dlatego należy odróżnić aktualny stan prawny od pierwotnych założeń. Obecnie obowiązują następujące regulacje:

• Największe jednostki interesu publicznego, które wcześniej podlegały dyrektywie NFRD (zatrudniające ponad 1000 pracowników i spełniające dodatkowe kryteria finansowe), raportowały jako pierwsze.
• Duże spółki, które wcześniej nie podlegały NFRD, czyli zatrudniające co najmniej 250 pracowników lub przekraczające 50 mln euro obrotu lub 25 mln euro sumy aktywów, zostaną objęte obowiązkiem raportowania w kolejnej fazie. Terminy tej fazy zostały przesunięte w wyniku zmian wprowadzonych przez pakiet Omnibus.
• Dyrektywa „Omnibus I” (2026/470) znacząco zmieniła zakres CSRD, podnosząc wybrane progi i przesuwając harmonogram. Największe przedsiębiorstwa będą raportować według nowych zasad od 2027 roku, jeśli zatrudniają powyżej 1000 osób i osiągają obrót powyżej 450 mln euro.
• Mikro- i małe przedsiębiorstwa pozostają poza zakresem obowiązkowego raportowania, zgodnie z definicjami ustawy o rachunkowości.

Dlaczego to dotyczy też firm formalnie zwolnionych

Jest to kluczowy, choć często pomijany aspekt CSRD. Dyrektywa wprowadza obowiązek raportowania w całym łańcuchu wartości. Duże firmy muszą ujawniać dane o wpływie środowiskowym i społecznym nie tylko własnej działalności, ale także istotnych elementów swojego łańcucha dostaw. W praktyce mniejsze przedsiębiorstwa, formalnie zwolnione z obowiązku, są często zobowiązywane kontraktowo do przekazywania danych ESG większym partnerom, takim jak banki, sieci handlowe czy duzi odbiorcy przemysłowi. Brak tych danych może prowadzić do wykluczenia z łańcucha dostaw, rozwiązania umowy lub odmowy udziału w przetargu.

Trzy filary raportu ESG (ESRS)

Raport sporządzany według Europejskich Standardów Sprawozdawczości w zakresie Zrównoważonego Rozwoju (ESRS) obejmuje trzy główne obszary:

• Środowiskowy (E) – zmiana klimatu, zanieczyszczenie, gospodarka wodna, bioróżnorodność i ekosystemy, gospodarka o obiegu zamkniętym.
• Społeczny (S) – sytuacja pracowników własnych i w całym łańcuchu wartości, wpływ na dotknięte społeczności, konsumentów i użytkowników końcowych.
• Ład korporacyjny (G) – struktury zarządcze, etyka biznesowa, w tym polityki antykorupcyjne.

Wymóg atestacji – nowa odpowiedzialność biegłych rewidentów

Sprawozdania zrównoważonego rozwoju wymagają obowiązkowej atestacji przez biegłego rewidenta lub firmę audytorską, analogicznie do sprawozdań finansowych. Zarządy muszą zapewnić skuteczną kontrolę jakości danych ESG przed audytem. Dane powinny mieć przypisanego właściciela, udokumentowane źródło, opisaną metodę kalkulacji oraz pełną ścieżkę audytową, zwłaszcza w zakresie danych energetycznych, emisyjnych, pracowniczych i finansowych.

Mechanizmy przejściowe, o których warto wiedzieć

Mechanizm „quick-fix” pozwala pominąć w raportach za lata 2025 i 2026 wybrane informacje, w tym dotyczące przewidywanych skutków finansowych niektórych ryzyk związanych ze zrównoważonym rozwojem. Firmy zatrudniające ponad 750 pracowników mogą w tym okresie korzystać z części przepisów przejściowych przewidzianych pierwotnie dla mniejszych podmiotów. To istotne ułatwienie dla organizacji przygotowujących pierwsze raporty w warunkach zmieniających się regulacji.

Dlaczego niektóre firmy raportują dobrowolnie

Niektóre organizacje, mimo możliwości zwolnienia z obowiązku po zmianach Omnibus, decydują się na publikację raportu z powodów praktycznych. Należą do nich: kontynuacja wcześniej rozpoczętego raportowania, oczekiwania banków finansujących działalność, presja partnerów biznesowych wymagających danych ESG w łańcuchu dostaw oraz chęć wzmocnienia dojrzałości procesów wewnętrznych przed wejściem obowiązku w życie.

Praktyczne kroki przygotowania firmy

1. Zweryfikuj, czy Twoja organizacja podlega obowiązkowi raportowania bezpośrednio lub pośrednio, na przykład przez wymogi kontraktowe większych partnerów.
2. Przeprowadź wstępny audyt luki (gap analysis) względem wymagań ESRS, zanim presja czasu wymusi szybkie działania.
3. Wyznacz właścicieli danych ESG w organizacji, obejmujących energię, emisje, dane pracownicze oraz dane finansowe związane ze zrównoważonym rozwojem.
4. Stwórz ścieżkę audytową dla zbieranych danych już na etapie przygotowań, niezależnie od terminu rozpoczęcia formalnego raportowania.
5. Monitoruj zmiany harmonogramu, ponieważ po wdrożeniu pakietu Omnibus I terminy i progi mogą nadal ulegać korektom.

FAQ

Czy mikroprzedsiębiorstwo musi raportować ESG? Nie. Mikroprzedsiębiorstwa pozostają poza zakresem obowiązkowego raportowania na podstawie CSRD, niezależnie od zmian wprowadzonych przez Omnibus I.

Czy dane ESG mogą być wymagane, mimo braku formalnego obowiązku? Tak. Jeśli firma jest dostawcą lub podwykonawcą podmiotu objętego CSRD, ten może kontraktowo wymagać przekazania danych ESG jako elementu należytej staranności w swoim łańcuchu wartości.

Kto musi zaatestować raport zrównoważonego rozwoju? Biegły rewident lub firma audytorska, z zachowaniem zasad niezależności analogicznych do audytu sprawozdań finansowych.

Źródła

1. Ministerstwo Finansów, Sprawozdawczość ESG – nowe przepisy wdrażające CSRD – gov.pl/web/finanse
2. Prawo.pl, ESG w 2026 r.: co muszą robić mikro i małe firmy – prawo.pl
3. Biznes.gov.pl, Sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju – biznes.gov.pl
4. LEX, Dyrektywa o sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSRD) – lex.pl
5. Alto Advisory, CSRD – co to jest i kogo dotyczy w 2026 roku? Przewodnik – altoadvisory.pl

← Wszystkie analizy